Dziewczynki mają prawo do własnej przyszłości

Bezpieczne dzieciństwo, możliwość nauki i swoboda rozwijania zainteresowań powinny być dostępne każdej dziewczynce. Obchodzony 11 października Międzynarodowy Dzień Dziewczynek przypomina o tych prawach, ale też skłania do przyjrzenia się temu, jak traktujemy dziewczynki na co dzień. Czy słuchamy ich zdania? Czy pozwalamy im próbować, popełniać błędy i wybierać własną drogę?
W 2026 roku temat przewodni obchodów dotyczy zakończenia małżeństw dzieci i inwestowania w prawa dziewczynek. Został wypracowany w konsultacjach z dziewczynkami, organizacjami działającymi na ich rzecz oraz partnerami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Już sam sposób jego wyboru ma znaczenie: dziewczynki uczestniczyły w określaniu spraw, które wymagają uwagi dorosłych.
Według UNICEF każdego roku ponad 12 milionów dziewczynek zostaje wydanych za mąż przed osiągnięciem pełnoletności. Wczesne małżeństwo może oznaczać przerwanie nauki, większe zagrożenie przemocą i utratę możliwości samodzielnego kształtowania przyszłości. Dlatego tegoroczny apel obejmuje zarówno ochronę przed takimi małżeństwami, jak i zapewnienie dostępu do edukacji, opieki zdrowotnej oraz wsparcia społecznego.
Za tymi liczbami są konkretne dzieci: ich przyjaźnie, szkolne plany, ulubione zajęcia, ciekawość świata. W rozmowie o prawach dziewczynek warto pamiętać właśnie o tym zwyczajnym życiu. O możliwości dorastania we własnym tempie, zabawy, odkrywania zainteresowań i korzystania z opieki dorosłych. Dziewczynka nie powinna musieć udowadniać, że będzie kiedyś wybitną naukowczynią albo liderką, żeby zasługiwać na bezpieczeństwo i szacunek.
Ten dzień daje również okazję do przyjrzenia się naszej codzienności. W domu, szkole, na zajęciach dodatkowych. Warto zwrócić uwagę na zdania, które wypowiadamy czasem bez zastanowienia: „Dziewczynce nie wypada”, „Nie bądź taka uparta”, „Po co ci to?”. Każde z nich pada w jakiejś sytuacji i nie każde ma tę samą wagę. Zawsze jednak możemy zapytać siebie, czego właściwie oczekujemy od dziecka i czy zastosowalibyśmy tę samą zasadę wobec chłopca.
Podobne pytanie warto zadać przy wyborze zajęć, rozwijaniu pasji i rozmowach o przyszłości. UNESCO wskazuje, że stereotypy oraz ograniczony dostęp do możliwości rozwoju nadal utrudniają dziewczynkom i kobietom uczestnictwo w nauce, technologii, inżynierii i matematyce. Wśród działań wspierających ich obecność w tych dziedzinach wymienia edukację, mentoring i pokazywanie kobiet pracujących w nauce.
W praktyce może to oznaczać coś bardzo prostego: potraktowanie poważnie zainteresowania elektroniką, zapisanie na zajęcia z robotyki, wspólne szukanie odpowiedzi na pytanie o kosmos. Równie uważnie warto podejść do pasji literackiej, sportowej czy artystycznej. Zadaniem dorosłych jest stworzenie warunków do poznawania różnych możliwości. Dobrze, żeby wybór wynikał z ciekawości dziecka, a nie z naszych wyobrażeń o tym, co jest odpowiednie dla dziewczynki.
Ważne są także codzienne rozmowy o granicach. Jeśli dziewczynka nie chce przytulić krewnego, można zaproponować inne przywitanie. Jeśli mówi, że czyjś komentarz sprawił jej przykrość, warto dopytać, co się wydarzyło. Kiedy zgłasza niepokojącą sytuację, potrzebuje dorosłego, który potraktuje ją poważnie i pomoże. W takich chwilach możemy pokazać jej, że ma prawo mówić o swoim dyskomforcie i szukać wsparcia.
Słuchanie dziewczynek wymaga też cierpliwości wobec ich własnego zdania. Łatwo zaprosić dziecko do rozmowy, gdy spodziewamy się odpowiedzi zgodnej z naszym planem. Trudniej, kiedy słyszymy sprzeciw, niezadowolenie albo pomysł, którego nie rozumiemy. Wysłuchanie nie oznacza zgody na wszystko. Możemy wyjaśniać zasady, stawiać granice i brać odpowiedzialność za decyzje, a jednocześnie dawać dziecku przestrzeń do powiedzenia, jak widzi daną sprawę.
Przy tej okazji warto uważać również na oczekiwanie, że każda dziewczynka ma być odważna, przebojowa i gotowa zmieniać świat. Jedna chętnie wystąpi przed klasą, inna będzie wolała napisać tekst lub porozmawiać w małej grupie. Jedna szybko określi swoje zainteresowania, druga długo będzie próbowała różnych rzeczy. Obie powinny mieć czas i wsparcie, by poznawać siebie bez konieczności dopasowywania się do kolejnego wzorca.
Międzynarodowy Dzień Dziewczynek może więc być dobrym momentem na konkretny gest: rozmowę bez pośpiechu, sprawdzenie, czego potrzebuje córka lub uczennica, reakcję na krzywdzący komentarz, wsparcie organizacji chroniącej prawa dzieci. Warto też zadać dziewczynce pytanie o coś, co jest dla niej ważne, i wysłuchać odpowiedzi do końca. Czasem usłyszymy coś, czego zupełnie się nie spodziewaliśmy. Od tego może zacząć się zmiana w tym, jak ją rozumiemy i wspieramy.





